Afra Nur BIYIK Vasiyetname Nasıl Hazırlanır? Geçerlilik Şartları
Afra Nur BIYIK Afra Nur BIYIK Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağını belirlediği tek taraflı bir hukuki işlemdir. Geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır; bu şartlardan birine uyulmaması vasiyetnamenin iptalini gündeme getirir. Bu nedenle vasiyetname hazırlarken içerikten önce şekle dikkat edilmelidir. Denizli'de vasiyetname düzenlemek isteyenler, noterler aracılığıyla resmî vasiyetname yoluna başvurabilir.
Vasiyetname düzenleyebilmek için kişinin on beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Miras sözleşmesinden farklı olarak tam ehliyet aranmaz. Ayırt etme gücünün vasiyetnamenin düzenlendiği anda bulunması yeterlidir; sonradan bu gücün kaybedilmesi vasiyetnameyi geçersiz kılmaz.
En yaygın türdür. Geçerliliği için üç unsurun tamamı gereklidir:
Bilgisayarda yazılıp yalnızca altı imzalanan metin geçerli değildir. Tarihin eksik olması da iptal sebebidir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş memur önünde, iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Mirasbırakan arzusunu memura bildirir, memur metni yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. Mirasbırakan okuyup imzaladıktan sonra memur tarih koyarak imzalar. Tanıklar, mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini şerh vererek imzalar.
Okuma yazma bilmeyenler için özel usul öngörülmüştür: memur metni tanıkların önünde okur, mirasbırakan da bunun son arzularını içerdiğini beyan eder.
Yalnızca olağanüstü durumlarda başvurulabilen istisnai bir yoldur. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi sebeplerle diğer şekillerde vasiyetname yapılamıyorsa kullanılır. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır; tanıklar bunu yazıya geçirerek vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurur.
Mirasbırakan sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağına kavuşursa, bu tarihten itibaren bir ay geçmesiyle sözlü vasiyetname hükümsüz hâle gelir.
Tanıklık konusunda önemli bir sınırlama vardır: fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın belirli yakınları ile vasiyetnameden kazanım sağlayacak kişiler ve onların yakınları tanık olamaz.
Afra Nur BIYIK
Vasiyetname ile malvarlığının tamamı istenilen kişiye bırakılamaz. Altsoy, anne-baba ve sağ kalan eş gibi saklı paylı mirasçılar varsa, mirasbırakan yalnızca tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbesttir. Saklı payı aşan vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak paylarını tamamlatabilir.
İptal davası, vasiyetnameyi ve iptal sebebini öğrenme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.
Vasiyetname, ölümden sonra sulh hukuk mahkemesine teslim edilir. Mahkeme vasiyetnameyi açar ve ilgililere okur; mirasçılara birer örneğini tebliğ eder. Vasiyetnameyi elinde bulundurup teslim etmeyen kişi, bundan doğan zararlardan sorumlu olur.
Vasiyetname yalnızca "malımı şuna bırakıyorum" cümlesinden ibaret değildir. Kanun, çeşitli tasarruf türlerine imkân tanır:
Saklı paylı bir mirasçı ancak kanunda sayılan sebeplerin varlığı hâlinde mirastan çıkarılabilir: mirasçının, mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.
Çıkarma sebebinin vasiyetnamede açıkça gösterilmesi zorunludur. Sebep gösterilmemişse veya gösterilen sebep ispatlanamazsa, çıkarma geçersiz sayılır ve mirasçı saklı payını alır. Çıkarılan mirasçının altsoyu, kural olarak onun yerine geçer.
Mirasbırakanın sağlığında altsoyuna yaptığı kazandırmalar, aksi belirtilmedikçe miras payına mahsuben yapılmış sayılır ve paylaşmada denkleştirmeye tabi tutulur. Mirasbırakan, vasiyetnamesinde bu kazandırmaların denkleştirmeye tabi olmayacağını belirtebilir; ancak bu, saklı pay kurallarını ihlal edemez.
Bu nedenle vasiyetname hazırlanırken, geçmişte yapılmış bağış ve devirlerin de birlikte değerlendirilmesi gerekir.
El yazılı vasiyetname, açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine ya da yetkili memura saklanmak üzere bırakılabilir. Evde saklanan vasiyetnamelerin kaybolma, yok edilme veya hiç bulunamama riski yüksektir.
Resmî vasiyetnamenin bir nüshası düzenleyen memurda kalır ve bilgisi ilgili sicile bildirilir; bu nedenle sonradan bulunamama sorunu yaşanmaz. Uygulamada en güvenli yol, resmî vasiyetname düzenlenmesi ya da el yazılı vasiyetnamenin notere tevdi edilmesidir.
Vasiyetname açıldıktan sonra, kendisine kazandırma yapılan kişilere durum tebliğ edilir. Yasal mirasçılar vasiyetnamenin geçersizliğini ileri sürmezse tasarruf uygulanır ve lehine kazandırma yapılan kişiye, talebi üzerine mirasçılık belgesi verilir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa, bu kişi terekeyi yönetir, borçları öder ve vasiyetleri yerine getirir. Görevlinin işlemlerine karşı ilgililer sulh hâkimine şikâyette bulunabilir.
Vasiyetname tek taraflıdır; mirasbırakan dilediği zaman dönebilir. Miras sözleşmesi ise iki taraflıdır, resmî vasiyetname şeklinde ve iki tanık huzurunda yapılır; tek taraflı olarak ortadan kaldırılamaz. Ayrıca miras sözleşmesi için tam fiil ehliyeti aranırken, vasiyetname için on beş yaş ve ayırt etme gücü yeterlidir.
Denizli'de resmî vasiyetname, Denizli'deki noterler ya da sulh hâkimi önünde iki tanığın katılımıyla düzenlenir. El yazılı vasiyetname ise mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılıp imzalanır; saklanmak üzere Denizli'deki bir notere veya sulh hâkimine bırakılabilir.
Evde saklanan vasiyetnamelerin kaybolma ya da hiç bulunamama riski yüksektir. Denizli'de en güvenli yol, resmî vasiyetname düzenlenmesi veya el yazılı vasiyetnamenin notere tevdi edilmesidir; bu hâlde belgenin varlığı kayıt altına alınır.
Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetname, son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine teslim edilir. Son yerleşim yeri Denizli ise Denizli Adliyesi'ndeki sulh hukuk mahkemesi, Çivril, Tavas veya Acıpayam gibi ilçelerdeyse ilgili ilçe mahkemesi yetkilidir. Mahkeme vasiyetnameyi açar, ilgililere okur ve mirasçılara birer örneğini tebliğ eder.
Denizli'de vasiyetnamenin iptali davaları, çoğunlukla mirasbırakanın ileri yaşta olması nedeniyle ehliyetsizlik iddiasına dayanır. Bu iddiada sağlık kayıtları incelenir ve Adli Tıp Kurumu'ndan rapor alınır.
Hayır. El yazılı vasiyetnamenin tamamının, düzenlendiği yer ve tarih dâhil, mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması ve imzalanması zorunludur. Bilgisayarda yazılıp imzalanan metin bu şekil şartını sağlamaz ve iptal edilebilir.
Hayır. Saklı paylı mirasçılar varsa, mirasbırakan yalnızca tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Saklı payı ihlal eden vasiyetname geçersiz olmaz ancak tenkis davasıyla saklı pay oranında indirilir.
Evet. Mirasbırakan, vasiyetnamesinden dilediği zaman dönebilir. Yeni bir vasiyetname düzenleyerek, vasiyetnameyi yok ederek veya kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak dönme mümkündür. Sonraki tarihli vasiyetname öncekini kural olarak ortadan kaldırır.
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve mahkemece açılıp ilgililere okunur. Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişinin, ölümü öğrendikten sonra gecikmeksizin mahkemeye teslim etme yükümlülüğü vardır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, hak kaybı yaşamamak için sürecinizi bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
Vasiyetname hazırlanması ya da mevcut bir vasiyetnameye itiraz süreçlerinde bizimle iletişime geçebilirsiniz.
