Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yapılır?

Boşanma sürecini uzun ve yıpratıcı bir çekişmeye dönüştürmeden sonlandırmanın yolu anlaşmalı boşanmadır. Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesinde düzenlenen bu yol, eşlerin boşanmanın kendisi ve sonuçları üzerinde tam mutabakata varmasını gerektirir. Uygulamada çoğu anlaşmalı boşanma davası tek celsede sonuçlanır; ancak bu hız, hazırlığın eksiksiz yapılmış olmasına bağlıdır. Denizli'de anlaşmalı boşanma davaları Denizli Adliyesi bünyesindeki aile mahkemelerinde görülür ve şartlar eksiksiz sağlandığında süreç oldukça kısa sürede tamamlanabilir.

Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Şartları

Hâkimin anlaşmalı boşanma kararı verebilmesi için üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması: Nikâh tarihinden itibaren bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır. Bu süre dolmamışsa yalnızca çekişmeli boşanma davası açılabilir.
Eşlerin birlikte başvurması veya birinin davayı kabul etmesi: Dava eşlerce birlikte açılabileceği gibi, biri açıp diğeri kabul ettiğini beyan ederek de yürütülebilir.
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi: İradelerin serbestçe açıklandığından emin olmak için hâkim eşleri duruşmada dinler. Bu nedenle duruşmaya katılım zorunludur; yalnızca vekil aracılığıyla anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.

Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalı?

Protokol, anlaşmalı boşanmanın omurgasıdır. Eksik veya çelişkili bir protokol, davanın reddine ya da çekişmeli boşanmaya dönmesine yol açar. Protokolde şu başlıkların tamamı açıkça düzenlenmelidir:

Velayet: Müşterek çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı.
Kişisel ilişki: Velayeti almayan eşin çocukla hangi gün ve saatlerde, dinî bayramlarda ve yaz tatilinde nasıl görüşeceği. Belirsiz ifadeler yerine somut gün ve saat yazılmalıdır.
İştirak nafakası: Çocuğun bakım giderlerine katılma payı ve bunun her yıl hangi orana göre artırılacağı.
Yoksulluk nafakası: Eşlerden birine nafaka ödenip ödenmeyeceği; ödenmeyecekse bu husustaki karşılıklı feragat.
Maddi ve manevi tazminat: Talep edilip edilmeyeceği, edilmeyecekse feragat beyanı.
Mal paylaşımı: Edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan alacakların nasıl tasfiye edileceği veya karşılıklı feragat.
Ziynet eşyaları: Düğün takılarının durumu. Bu konudaki ayrıntılar için boşanmada düğün takılarının paylaşımı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Protokolde "tarafların birbirinden hiçbir talebi yoktur" gibi genel bir cümle çoğu zaman yeterli olmaz. Nafaka, tazminat ve mal rejimi başlıklarının her biri için ayrı ayrı feragat beyanı bulunması, ileride açılabilecek davaların önüne geçer.
Afra Nur BIYIK

Süreç Nasıl İşler?

Anlaşmalı boşanma süreci uygulamada şu adımlarla ilerler:

Protokolün hazırlanması: Tarafların üzerinde mutabık kaldığı tüm hususlar yazılı hâle getirilir ve imzalanır.
Dava dilekçesi ve başvuru: Protokol dilekçeye eklenerek yetkili aile mahkemesine başvurulur. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Duruşma: Hâkim tarafları dinler, protokolü inceler ve gerekli görürse değişiklik önerir.
Karar ve kesinleşme: Karar verildikten sonra gerekçeli kararın taraflara tebliği ve istinaf süresinin dolması ya da tarafların istinaf hakkından feragat etmesiyle hüküm kesinleşir. Boşanma, ancak kesinleşmeyle nüfusa işlenir.

Duruşma günü mahkemenin iş yoğunluğuna göre değişir. Tarafların istinaf haklarından feragat etmesi, kesinleşme aşamasını belirgin biçimde kısaltır.

Hâkim Protokolü Değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim, özellikle çocukların menfaatini ilgilendiren velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası konularında protokoldeki düzenlemeleri uygun bulmazsa değiştirilmesini isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse dava anlaşmalı olarak sonuçlanır; kabul etmezlerse dava çekişmeli boşanmaya dönüşür. Bu nedenle protokolün baştan hukuka ve çocuğun üstün yararına uygun hazırlanması, sürecin uzamasını önler.

Anlaşmalı Boşanmanın Avantajları

Çekişmeli boşanmada kusur ispatı için tanık dinlenmesi, delil toplanması ve bilirkişi incelemesi gerekebilir; bu da süreci yıllara yayabilir. Anlaşmalı boşanmada ise kusur tartışması yapılmaz. Süreç kısalır, yargılama giderleri azalır ve tarafların özel hayatına ilişkin ayrıntılar dosyaya girmez. Müşterek çocuk varsa, çekişmenin çocuk üzerindeki olumsuz etkisi de en aza iner.

Nafaka Türleri ve Protokoldeki Yeri

Protokolde en çok tartışma yaratan başlık nafakadır. Üç ayrı nafaka türü karıştırılmamalıdır:

Tedbir nafakası: Dava süresince geçici olarak hükmedilir. Anlaşmalı boşanmada süreç kısa olduğundan çoğu zaman gündeme gelmez.
Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla süresiz olarak bağlanabilir. Taraflar protokolde bu haktan karşılıklı feragat edebilir.
İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma payıdır. Bu nafaka çocuğun hakkıdır; anne veya baba onun adına feragat edemez.

Bu ayrım kritiktir: eşler birbirlerinden nafaka istemeyeceklerini kararlaştırabilir, ancak çocuk için iştirak nafakasından vazgeçilemez. Protokolde iştirak nafakasına hiç yer verilmemesi, hâkimin protokolü kabul etmemesine yol açar.

Nafakanın Artırılması ve Kaldırılması

Protokolde nafakanın her yıl hangi orana göre artırılacağı belirtilmezse, taraflar ileride yeniden mahkemeye başvurmak zorunda kalır. Bu nedenle artış ölçütünün (örneğin TÜFE oranı) protokolde açıkça yazılması, sonraki uyuşmazlıkları önler.

Koşulların esaslı biçimde değişmesi hâlinde nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması davası açılabilir. Yoksulluk nafakası alan eşin yeniden evlenmesi ya da fiilen evliymiş gibi yaşaması, nafakanın kaldırılması sebebidir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.

Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anlaşmalı boşanmada taraflar birlikte başvurduğundan yetki itirazı gündeme gelmez.

Kesinleşme ve Nüfusa Tescil

Boşanma, karar verilmesiyle değil kararın kesinleşmesiyle hüküm doğurur. Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir; istinaf süresi dolduğunda ya da taraflar istinaf hakkından feragat ettiğinde karar kesinleşir.

Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayda işlenir. Kadın, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; belirli koşullarda kocasının soyadını kullanmaya devam etme izni de talep edilebilir.

Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Dönerse

Taraflardan biri duruşmada iradesinin değiştiğini beyan ederse ya da hâkimin önerdiği değişiklik kabul edilmezse, dava çekişmeli boşanmaya dönüşür. Bu hâlde taraflar delillerini sunar, tanıklar dinlenir ve kusur incelemesi yapılır.

Bu ihtimal göz önünde bulundurularak, protokol hazırlanırken tarafların gerçekten mutabık olduğundan emin olunması gerekir. Aceleyle imzalanan ve tam okunmamış protokoller, sürecin uzamasına yol açar.

Mal Rejiminin Tasfiyesi

2002 sonrası evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Boşanmayla birlikte bu rejim tasfiye edilir ve taraflar katılma alacağı talep edebilir. Protokolde mal paylaşımı düzenlenmemişse, tasfiye için ayrı bir dava açılması gerekir.

Ziynet eşyaları ise kişisel mal sayıldığından bu paylaşıma dâhil değildir; ayrı bir talep konusudur. Ayrıntılar için boşanmada düğün takılarının paylaşımı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Denizli'de Anlaşmalı Boşanma Süreci

Denizli'de açılan anlaşmalı boşanma davaları, Denizli Adliyesi'nde bulunan aile mahkemelerinde görülür. Yetki bakımından eşlerden birinin Denizli'de yerleşim yerinin bulunması ya da son altı aydır Denizli'de birlikte oturuyor olmaları yeterlidir. Eşlerden biri başka bir ilde yaşıyor olsa dahi, diğerinin Denizli'de yerleşik olması hâlinde dava burada açılabilir.

Merkezefendi ve Pamukkale merkez ilçelerinde ikamet eden müvekkillerimizin yanı sıra Çivril, Tavas, Acıpayam, Honaz, Sarayköy ve Buldan gibi ilçelerden gelen taraflar da süreçlerini Denizli merkezde yürütmektedir. İlçelerden gelen müvekkiller için duruşma gününün önceden bilinmesi, tek celsede sonuçlanan anlaşmalı boşanmalarda yol planlaması açısından önem taşır.

Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunlu olduğundan, her iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Yalnızca vekil aracılığıyla anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Yurt dışında yaşayan eşlerin bulunduğu dosyalarda duruşma gününün buna göre planlanması, sürecin uzamasını önler.

Denizli'de boşanma sürecinizde protokol hazırlığı, dava takibi ve kesinleşme aşamalarının tamamında hukuki destek almanız, ileride nafaka veya mal paylaşımı nedeniyle yeni dava açılmasının önüne geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma kaç celsede biter?

Şartların tamamı sağlanıyor ve protokol eksiksizse dava genellikle tek celsede sonuçlanır. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunlu olduğundan duruşmaya katılım şarttır.

Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma olur mu?

Hayır. Türk Medeni Kanunu m.166/3, anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Bir yıl dolmadan yalnızca çekişmeli boşanma davası açılabilir.

Protokolde velayet düzenlenmezse ne olur?

Hâkim, çocukların velayeti, kişisel ilişki ve iştirak nafakası konularında düzenleme içermeyen protokolü kabul etmez. Ayrıca hâkim, çocukların menfaatine aykırı gördüğü düzenlemeleri değiştirebilir; taraflar bu değişikliği kabul etmezse dava çekişmeliye döner.

Anlaşmalı boşanmadan sonra karardan dönülebilir mi?

Karar kesinleşmeden önce taraflardan biri iradesinin sakatlandığını ileri sürerek istinafa başvurabilir. Karar kesinleştikten sonra ise boşanma hükmü ortadan kaldırılamaz; yalnızca nafaka gibi bazı konularda değişen koşullara dayalı yeni dava açılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, hak kaybı yaşamamak için sürecinizi bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.