Afra Nur BIYIK Ayıplı Mal ve Hizmette Tüketicinin Seçimlik Hakları
Afra Nur BIYIK Afra Nur BIYIK Satın alınan ürünün sözleşmede kararlaştırılan niteliklere sahip olmaması ya da beklenen faydayı sağlamaması hâlinde ayıplı mal söz konusudur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, bu durumda tüketiciye birbirinden bağımsız dört seçimlik hak tanır ve bu haklardan hangisinin kullanılacağına tüketici karar verir. Denizli'de ayıplı mal ve hizmetten doğan talepler, tutarına göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi önünde çözülür.
Kanun ayıbı geniş biçimde tanımlar. Ayıp yalnızca ürünün bozuk olması değildir:
Ayrıca satıcının, üreticinin veya reklamlarda yer alan beyanların taşıdığı özelliklere aykırı ürünler de ayıplı sayılır. Etikette, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklamda belirtilen niteliği taşımayan mal ayıplıdır.
Bu hakları satıcıya karşı kullanmak esastır. Ücretsiz onarım ve değişim hakları bakımından üretici ve ithalatçı da satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur.
Seçim hakkı tüketiciye aittir; satıcı "önce tamire göndereceğiz" diyerek tüketiciyi belirli bir hakka zorlayamaz. Talebin yazılı olarak iletilmesi ve kaydının saklanması, uyuşmazlık hâlinde belirleyici olur.
Afra Nur BIYIK
Ücretsiz onarım seçildiğinde ürünün, kanunda öngörülen azami tamir süresi içinde teslim edilmesi gerekir. Aşağıdaki hâllerde tüketici, diğer seçimlik haklarından birini kullanabilir:
Tamir süresince ürüne benzer özellikte bir ürünün tüketiciye tahsis edilmesi gerekebilir. Ayrıca onarım süresi, garanti süresine eklenir.
Tüketici lehine önemli bir düzenleme vardır: teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu süre içinde ayıbın sonradan oluştuğunu ispat yükü satıcıdadır. Altı ay geçtikten sonra ise ispat yükü tüketiciye geçer.
Son madde uygulamada önemlidir: satıcının bildiği bir kusuru gizlemesi hâlinde iki yıllık süre işlemez.
Aynı ilkeler hizmetler için de geçerlidir. Ayıplı hizmette tüketici; hizmetin yeniden görülmesini, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabilir. Sağlayıcı, hizmeti kararlaştırılan nitelikte ifa etmekle yükümlüdür.
Satıcıyla anlaşma sağlanamazsa, uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur. Parasal sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden, başvuru öncesinde güncel değerlerin kontrol edilmesi gerekir. Başvuru usulüne ilişkin ayrıntılar için tüketici hakem heyetine başvuru yazımızı inceleyebilirsiniz.
Garanti belgesi düzenlenmesi zorunlu ürünlerde üretici veya ithalatçı, malın tesliminden itibaren kanunda öngörülen asgari garanti süresince ücretsiz onarım yükümlülüğü altındadır. Garanti süresi ile ayıplı maldan sorumluluk süresi farklı kavramlardır; garanti süresinin dolması, ayıptan doğan yasal hakları kendiliğinden sona erdirmez.
Garanti belgesinin tüketiciye teslim edilmemiş olması da hak kaybına yol açmaz. Bu yükümlülük satıcıya aittir ve yerine getirilmemesi tüketici aleyhine sonuç doğurmaz.
Tüketici, seçimlik haklarını kural olarak satıcıya karşı kullanır. Ancak ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim hakları bakımından üretici ve ithalatçı da satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur. Yani tüketici doğrudan üreticiye de başvurabilir.
Bedel indirimi ve sözleşmeden dönme talepleri ise satıcıya yöneltilir. Bu ayrım, hakem heyeti başvurusunda karşı tarafın doğru gösterilmesi bakımından önemlidir.
Satıcının tacir olduğu ikinci el satışlarda tüketici mevzuatı uygulanır ve ayıptan sorumluluk hükümleri geçerlidir. Buna karşılık iki bireyin kendi arasında yaptığı satışlarda tüketici işlemi bulunmadığından, uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunu'nun ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre ve genel mahkemelerde çözülür.
Tüketici mevzuatı, ayıbın belirli bir süre içinde bildirilmesini geçerlilik şartı olarak aramaz. Ancak ayıbın fark edildiği anda ispatlanabilir biçimde bildirilmesi, hem altı aylık karineden yararlanmayı kolaylaştırır hem de satıcının "sonradan kullanım hatası" savunmasını zayıflatır.
Bildirimin e-posta, çağrı merkezi kayıt numarası veya yazılı başvuru gibi kaydı tutulabilir bir yöntemle yapılması önerilir.
Denizli'de ayıplı maldan doğan uyuşmazlıklar, parasal sınıra göre Denizli il ve ilçe tüketici hakem heyetlerinde ya da Denizli Tüketici Mahkemesi'nde görülür. Belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru dava şartıdır.
Seçimlik haklardan hangisinin kullanılacağına tüketici karar verir; Denizli'deki satıcılar da tüketiciyi belirli bir hakka zorlayamaz. Ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim talepleri bakımından üretici ve ithalatçı da satıcıyla birlikte sorumlu olduğundan, başvuru doğrudan üreticiye de yöneltilebilir.
Denizli'de yetkili servise teslim edilen ürünler için mutlaka tarihli servis fişi alınmalıdır; azami tamir süresi bu tarihten itibaren işler. Aynı arızanın tekrarı hâlinde her seferinde ayrı servis kaydı oluşturulması, diğer seçimlik hakların kullanılabilmesini sağlar.
İkinci el alışverişlerde satıcının tacir olması hâlinde tüketici mevzuatı uygulanır ve Denizli'deki hakem heyetlerine başvurulabilir. İki bireyin kendi arasında yaptığı satışlarda ise uyuşmazlık genel mahkemelerde çözülür.
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu süre içinde ayıbın sonradan oluştuğunu ispat yükü satıcıdadır. Altı aydan sonra ise ispat yükü tüketiciye geçer.
Kanunda daha uzun bir süre öngörülmedikçe, ayıplı maldan sorumluluk teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Reddin gerekçesini yazılı olarak isteyin. Ardından tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz. Servis raporu, fatura ve yazışmalar bu aşamada temel delil niteliği taşır.
Hayır. Seçimlik haklardan hangisinin kullanılacağına tüketici karar verir. Ancak seçilen hak satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa, tüketici diğer seçimlik haklarından birini kullanabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, hak kaybı yaşamamak için sürecinizi bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
Ayıplı mal, hizmet kusuru ve tüketici uyuşmazlıklarında haklarınızı korumak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
