Afra Nur BIYIK Maaş Haczi: Maaşın Ne Kadarına Haciz Konabilir?
Afra Nur BIYIK Afra Nur BIYIK İcra takibi sürecinde en çok merak edilen konulardan biri, maaşın ne kadarına haciz konabileceğidir. İcra ve İflas Kanunu, borçlunun ve ailesinin geçimini tümüyle imkânsız hâle getirmemek için bu konuda açık bir sınır öngörmüştür. Denizli'de maaş haczi işlemleri, icra dairelerince işverene gönderilen haciz müzekkeresiyle yürütülür.
İcra ve İflas Kanunu m.83 uyarınca maaşlar, ödenekler ve her türlü ücretin ancak dörtte biri haczedilebilir. Bu, kanuni bir üst sınırdır; alacaklının talebiyle aşılamaz.
Ayrıca kanun, dörtte birlik oranın da her zaman uygulanamayacağını belirtir: borçlunun ve ailesinin geçinmesi için icra müdürünce gerekli görülen miktar tenzil edildikten sonra kalan kısım haczedilir. Yani geçim için gerekli tutar dörtte üçten fazlaysa, haciz oranı dörtte birin altına inebilir.
Haciz, çıplak maaşla sınırlı değildir. Ücretin eki niteliğindeki şu ödemeler de hesaba dâhil edilir:
Hesaplama, kesintiler sonrası eline geçen net tutar üzerinden yapılır.
Nafaka alacakları dörtte bir sınırlamasından muaftır. Nafaka için maaşın dörtte birini aşan kısmına da haciz konulabilir. Ayrıca maaş üzerinde birden fazla haciz varsa, nafaka alacakları sıraya bakılmaksızın öncelikli olarak ödenir. Bu düzenleme, nafaka alacaklısının çoğu zaman geçimini tümüyle bu ödemeye bağlamış olmasından kaynaklanır.
Uygulamada sık karşılaşılan bir hata, işverenin haciz müzekkeresine rağmen kesinti yapmaması veya eksik kesinti yapmasıdır. Bu durumda işveren, kesmediği tutardan şahsen sorumlu tutulabilir. Müzekkerenin dikkatle okunması ve süresinde cevap verilmesi gerekir.
Afra Nur BIYIK
Kanun, bazı gelir ve malları tümüyle haciz dışında bırakmıştır:
Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca emekli maaşları kural olarak haczedilemez. İki istisnası vardır: nafaka alacakları ve borçlunun kendi muvafakati. Muvafakatin geçerli sayılabilmesi için haciz işleminden sonra verilmiş olması aranır; kredi sözleşmesi imzalanırken peşinen alınan muvafakatler geçerli kabul edilmemektedir.
Maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya girer. İlk sıradaki haczin borcu tamamen ödenmeden ikinci sıradakine geçilmez. Bu nedenle maaşından zaten kesinti yapılan bir borçlunun yeni bir takipte hemen ödeme yapması beklenmez. Nafaka alacakları bu sıralamanın dışındadır.
Kanuna aykırı biçimde uygulanan haczin kaldırılması için icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Örneğin dörtte bir sınırının aşılması, haczedilemeyen bir gelire haciz konulması ya da geçim için gerekli tutarın dikkate alınmaması şikâyet sebebidir. Şikâyet süresi kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür; ancak kamu düzenine ilişkin hâllerde süresiz şikâyet mümkündür.
Takibin kendisine itiraz edilmesi gereken hâller için icra takibine itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Alacaklının talebi üzerine icra dairesi, borçlunun çalıştığı işyerine haciz müzekkeresi gönderir. Müzekkerede kesinti oranı, gönderilecek hesap bilgisi ve işverenin yükümlülükleri belirtilir.
İşveren, müzekkereyi aldıktan sonra kanunda öngörülen süre içinde icra dairesine bilgi vermek zorundadır. Bildirilmesi gerekenler: borçlunun işyerinde çalışıp çalışmadığı, ücretinin tutarı ve maaş üzerinde daha önce konulmuş başka haciz bulunup bulunmadığı.
Haciz müzekkeresi işverene doğrudan bir yükümlülük yükler. Kesinti yapılmaması, eksik yapılması veya kesilen tutarın icra dosyasına gönderilmemesi hâlinde işveren kendi malvarlığından sorumlu tutulabilir.
Ayrıca borçlunun işten ayrılması hâlinde bu durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir. Bildirim yapılmaması, işverenin sorumluluğunu doğurabilir. Gerçeğe aykırı beyanda bulunulması ise ayrıca cezai sorumluluk gündeme getirir.
İşten ayrılma hâlinde ödenen kıdem ve ihbar tazminatı, ücret niteliğinde olmadığından maaş haczine ilişkin dörtte bir sınırlaması bu ödemelerde uygulanmaz. Bu kalemlere tamamı üzerinden haciz konulabilir.
Bu ayrım, işten ayrılırken önemli bir sürprizle karşılaşılmaması için bilinmelidir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti bakımından ise nitelik tartışmalıdır ve somut olaya göre değerlendirilir.
Maaş, banka hesabına yattıktan sonra da haciz koruması devam eder. Hesabın maaş hesabı olduğunun bankaya bildirilmiş olması hâlinde, hesaba gelen maaş üzerinde de dörtte bir sınırı gözetilir.
Uygulamada bankaların hesabın tamamına bloke koyduğu görülebilmektedir. Böyle bir durumda icra dairesine ve gerekirse icra mahkemesine başvurularak, hesabın maaş hesabı olduğu belgelenmeli ve blokenin kaldırılması istenmelidir.
Kanuna aykırı hacizler için icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur. Şikâyet süresi kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür. Ancak haczedilemeyen bir mal veya gelir üzerine haciz konulması gibi kamu düzenine ilişkin hâllerde süresiz şikâyet mümkündür.
Borçlunun, haczedilmezlik iddiasından önceden feragat etmesi geçerli değildir. Bu kural, borçlunun asgari yaşam koşullarını korumaya yöneliktir.
Denizli'de alacaklının talebi üzerine icra dairesi, borçlunun çalıştığı işyerine haciz müzekkeresi gönderir. Denizli Organize Sanayi Bölgesi ve çevresindeki tekstil, mermer ve imalat işletmelerinde çalışan işçiler bakımından bu müzekkereler sıkça düzenlenmektedir.
Müzekkereyi alan işveren, kanunda öngörülen süre içinde icra dairesine bilgi vermek zorundadır. Denizli'de en sık karşılaşılan sorun, işverenin kesinti yapmaması veya eksik kesinti yapmasıdır; bu hâlde işveren kesmediği tutardan kendi malvarlığıyla sorumlu tutulabilir.
Maaşın ancak dörtte biri haczedilebilir. Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktarın bu orandan fazla olması hâlinde icra müdürü daha düşük bir kesintiye karar verebilir. Denizli'de asgari ücret düzeyinde çalışan işçiler bakımından bu değerlendirme özellikle önem taşır.
Kanuna aykırı hacizler için Denizli İcra Hukuk Mahkemesi'ne şikâyet yoluna başvurulabilir. Haczedilemeyen bir gelire haciz konulması gibi kamu düzenine ilişkin hâllerde süresiz şikâyet mümkündür.
Hayır. İcra ve İflas Kanunu m.83 uyarınca maaş ve ücretlerin ancak dörtte biri haczedilebilir. Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar bu orandan da düşük olabilir; bu takdirde icra müdürü daha az bir kısma haciz uygular.
Hayır. Nafaka alacakları bu sınırlamadan muaftır. Nafaka alacağı için maaşın dörtte birini aşan kısmına da haciz konulabilir ve nafaka alacakları diğer alacaklara göre öncelikli olarak ödenir.
Emekli maaşları kural olarak haczedilemez. Ancak borçlunun bu yönde muvafakat vermesi hâlinde ve nafaka alacakları bakımından haciz mümkündür. Muvafakatin haciz işleminden sonra verilmiş olması aranır.
Maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya girer. İlk haczin borcu bitmeden sonrakine geçilmez. Nafaka alacakları ise sıraya bakılmaksızın öncelikli olarak tahsil edilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, hak kaybı yaşamamak için sürecinizi bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.
Hakkınızda başlatılan icra takibi veya maaş haczine ilişkin haklarınızı değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
